Kaplica Św. Anny – “u Dziadka”

18. Kaplica p.w. Św. Anny „U Dziadka” przy bocznej drodze odchodzącej od ul. Lipowej – drogi z Radziechowych do Twardorzeczki.

Jest to duża kaplica domkowa. Wy­murowana na rzucie prostokąta z absydą z tyłu i z dobudowaną od frontu więżą.

Kaplica nakryta jest dachem namioto­wym, pokrytym blachą; wieża – dachem namiotowym, także krytym blachą, zwieńczonym pazdurem z kulą i krzyżem.

W bocznych ścianach kaplicy i wieży okna, wykończone łukami ostrymi. Od frontu na wieży nad wejściem duże okno i balkon. Wewnątrz kaplicy barokowy ołtarzyk z kolumienkami, obrazem Mat­ki Boskiej Częstochowskiej w retabulum i rzeźbami świętych, m.in. św. Józefa.

Dawniej był jednym z ołtarzy kościoła parafialnego. Obok kaplicy znajduje się studnia.

Według zapisanej w 1967 r. przez ówczesnego proboszcza ks. Władysława Kacz­marczyka w Liber memorabilium parochiae radzichowiensis (s. 133) legendy, zasilające studnię źródło wytrysnęło w czasie, kiedy na tym miejscu przejeżdżający ksiądz do zaopatrzenia w Sakramenta Święte w Ostrem, napotkał chorego dziad­ka leżącego na ziemi i zaopatrzył go, a przy łamaniu wypadł kawałek na ziemię. Na pamiątkę tego wydarze­nia obok źródełka wybudowano ka­plicę pod wezwaniem Świętej Anny, wodę uważano zaś za leczniczą.

Kaplica stoi na dawnej roli Dziadkowskiej, zwanej tak od Stanisława Dziadka, chłopa, który wraz ze swą rolą został nadany w 1628 r. przez królową Konstancję Habsburską, żonę Zygmunta III Wazy i właścicielkę dóbr żywieckich, jako uposażenie dla kościoła radziechowskiego (A. Komoniecki: Dziejopis żywiecki.. Żywiec 1987, s. 155-156). Rola ta była dziedziczona przez potomków owego Dziadka, a po uwłaszczeniu chłopów w Galicji w 1848 r. stała się ich własnością. Historia obecnie istniejącej kaplicy zaczyna się jednak dopiero w latach 70. XIX w. W 1871 r. Konsystorz tarnowski zgodził się na budowę kaplicy, ale pod warunkiem zapewnienia środków na jej utrzymanie. W związku z tym ówczesny właściciel roli Dziadkowskiej, Benedykt Janota podarował gminie radziechowskiej grunt pod jej budowę wraz z 12 zagonami roli jako funduszem na jej wieczne utrzymanie. Fundator swą decyzję motywował życzeniem posiadania kaplicy w miejscu ze studzienką, z której woda w przekonaniu okolicznych mieszkańców miała moc uzdrawiającą. Gmina radziechowska miała zbudować kaplicę w ciągu 5 lat, a gdyby tego nie uczyniła, spadkobiercy Benedykta Janoty mieli prawo odebrać grunt przeznaczony na utrzymanie kaplicy, jedynie sam plac pod jej budowę jako miejsce poświęcone miał pozostać na wieczne czasy nietknięty. Ponieważ koszty budowy były znaczne, a składki zbierano opieszale, grunt funduszu po śmierci Benedykta Janoty wrócił do jego spadkobierców i został sprzedany. Ostatecznie kaplica została zbudowana dopiero w latach 1895-1903 przez murarzy z parafii. W 1907 r. ówczesny proboszcz radziechowski ks. Józef Kolbusz poświęcił kaplicę. Pierwotnie miała ona nosić wezwanie Matki Boskiej Szkaplerznej, ale na prośbę kobiet dedykowano ją patronce matek – św. Annie. W tym samym roku pojawiły się też problemy związane z kaplicą. Najpierw zbocze, pod którym ją zbudowano, zostało przez komisję wojskową wybrane na poligon dla strzelań artyleryjskich, przy czym proboszcza powiadomiono, że będą one w przyszłości powtarzane, co może szkodzić obiektowi. Ponadto Konsystorz biskupi krakowski (od 1880 parafia radziechowska nie należała już do diecezji tarnowskiej, ale do krakowskiej), który w 1871 r. zgodził się na budowę kaplicy, gdy zostaną zapewnione środki na jej utrzymanie, w nowej sytuacji po utracie funduszu Benedykta Janoty uzależnił wydanie zgody na odprawianie mszy w dniu Patronki właśnie od spełnienia wcześniej postawionego warunku. Aby móc go spełnić zalecał zebranie kwoty 1200 koron, od których odsetki miały to zapewnić. Na szczęście oba problemy uległy rozwiązaniu, gdy w 1918 r. Żywiecczyzna znalazła się w granicach odrodzonego państwa polskiego. W 1923 r. dobudowano do kaplicy wieżę i chór. W latach 1970 i 2006 z inicjatywy ks. Stanisława Gawlika parafia przeprowadziła restaurację obiektu. Co roku 26 lipca, we wspomnienie św. Anny, przy kaplicy odbywa się odpust.

(ZABYTKOWE KAPLICE, KAPLICZKI I FIGURY PRZYDROŻNE WE WSIACH GMINY RADZIECHOWY-WIEPRZ, Przemysław Dyrlaga, Monika Dyrlaga)