WAPIENNIK

WAPIENNIK – czyli piec wapienny lub piec wapienniczy, to piec szybowy przeznaczony do wypalania skał wapiennych, w celu uzyskania z nich wapna palonego. Na terenie Gminy radziechowy-Wieprz znajdują się dwa piece wpienne, w Radziechowach i Przybędzy. Obydwa piece wapienne stoja na gruntach prywatnych.

——————————————————

Ruiny starego pieca wapienniczego na wschodnich zboczach Kopy Radziechowskiej. Wapiennik – piec szybowy, przeznaczony do wypalania skał wapiennych, w celu uzyskania z nich wapna palonego. W Kronice Radziechów do 1966r. znajdujemy taki oto opis: “Górna część Radziechów znajduje się w kotlinie, po obu jej stronach południowej i północnej są stoki kamienia wapiennego. Z pokładów tych zaczęto korzystać dopiero pod koniec XIX wieku i wypalać wapno do potrzeb rolnictwa i budownictwa.” W arytykule poświęconym historii Kółka Rolniczego w Radziechowach i zasługom księdza agronoma Michała Palecznego przytoczyłam stosowane przez niego nowatorskie jak na owe czasy wapnowanie gruntów na polach plebanijnych w 1884r. Wtedy wlaśnie powstał pierwszy w Radziechowach wapiennik należący do probostwa wybudowany dla potrzeb rolnictwa. Kolejne wapienniki w Radziechowach według wykazu Władysława Pieronka to:
– Gałuszka- Cięcina w potoku Klisiów w XIXw. czynny do 1924r.;
– Marcin Gołuch, Radziechowy, XIXw. Sprzedany w 1918 r. Gminie Radziechowy- Wieprz, a w 1954r. odsprzedany spadkobiercom właściciela za kwotę 6000 tys. zł;
-Hupperta zam. w Cięcinie, wiek XIX, który odziedziczyła Farbec i sprzedała Michałowi Sapecie z Radziechów (w 1966r. jeszcze czynny);
-Piotr Wolny, Radziechowy, wybudowany w 1902r., sprzedany Janowi Pawlusowi, prowadzony do 1939r.;
-Anna Cul, Radziechowy 589, czynny w latach 1912- 1947;
-Józef Rozmus, Tomasz Rozmus- od 1937r. stoi nie czynny;
-Falfus i spółka – na roli plebańskiej w latach 1957-59;
-Władysław Talik 1959- 1961;
– Józef Gajda- uruchomiony w 1961r.
Z kamieniołomów radziechowskich korzystał także wapiennik Schwartza w Zabłociu, zniszczony w latach 1945-1946.
Tyle na temat radziechowskich kamieniołomów i wapienników pisze w swoich kronikach Władysław Pieronek.

Małgorzata Kasperek

——————————————————————————————-

Wapienniki rozgrzewano do temperatury 900-1000°C najczęściej pozyskiwanym z pobliskich lasów drewnem lub węglem kamiennym (także torfem). Wkład ładowany był od góry za pomocą prostych, drewnianych konstrukcji.

Piec pracował w sposób ciągły. Otwór w górnej części szybu zasypywano na przemian warstwami kamienia wapiennego i paliwa. Wsad obsuwając się w dół szybu pieca był podgrzewany spalinami ze strefy wypału, następnie węgiel ulegał zapaleniu natomiast w strefie wypalania, gdzie temperatura dochodziła do 1200°C, wapień ulegał rozkładowi według reakcji:

CaCO3 + ciepło → CaO + CO2

Szyb pieca wapiennego w swojej górnej części miał nadbudowany zwężający się komin z cegły, w celu uzyskania większego ciągu i szybszego przebiegu procesu wypalania. Ponieważ proces ten wymaga utrzymania wysokiej temperatury, szyb pieca izolowany był z zewnątrz warstwą ziemi. Ściany wapiennika wzmacniano dodatkowo grubymi, metalowymi prętami. Wypalany surowiec zsypywał się w dół szybu w przeciwprądzie do ruchu gorącego powietrza. Wytworzony w procesie rozkładu dwutlenek węgla uchodził do atmosfery ze spalinami, a wapno palone ochłodzone w dolnej części pieca, było wybierane przez dolny szyb jako gotowy produkt.